زمين شناسي در آئينه قرآن

mortezataherpoor — Sun, 09 Dec 2007 20:44:49 GMT

بنام خدا

بالاخره كتاب مجموعه مقالات اولين همايش انجمن ديرينه شناسي ايران

كه در ارديبهشت ماه ۱۳۸۶ در سازمان حفاظت محيط زيست كشور در تهران

برگزار شد آماده گرديد (قيمت ۱۲۰۰ تومان).

بمنظور تهيه اين كتاب مي توانيد با گروه زمين شناسي دانشگاه فردوسي مشهد

(مهندس خانه باد) و يا با شماره ۰۹۱۵۱۰۲۵۹۰۰ تماس حاصل نمائيد.

اعلام نتایج داوری یازدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران

mortezataherpoor — Fri, 17 Aug 2007 06:08:19 GMT

اعلام نتایج داوری یازدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران

( ۱۳-۱۵ شهریورماه- دانشگاه فردوسی- مشهد مقدس )

www.11gsoi.ir

مقدمه

mortezataherpoor — Wed, 01 Mar 2006 21:33:18 GMT

بسم الله الرحمن الرحيم

((ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانك))

پروردگارا تو اين دستگاه با عظمت را بيهوده نيافريده اي و پاك و منزهي

( سوره آل عمران آيه 191 )

خداوند بزرگ آنگاه كه انسان را آفريد از روح خود در او دميد و از اين روانسان در زمين خليفه الله گرديد . خداوند عالم تمام امكانات را در اختيار بشر قرار داد و با پيامبراني از جنس خودشان آنان را راهنمايي فرمود آنان كه از چراغ هميشه فروزان نبوت در گذرگاه زندگي بهره گرفتند همواره بهترين طريق را يافتند و خداوند رحمان نيز در تمام دوران رحمت و بركت خود را به آنان ارزاني داشته و مي دارد . بي گمان حي قادر با نظم بخشيدن به هفت آسمان و مزين كردن آسمانها به كواكب اقتدار لايتناهي خود را به بندگانش نشان داده است زمين نيز مانند ساير مخلوقات خداوند هميشه فرمانبرداري خالق خويش را بي چون و چرا اجرا نموده است و خداوند حكيم در كتاب آسماني خويش مي فرمايد : به زمين خطاب شد كه فورا آب را فرو بر به آسمان امر شد كه بارن را قطع كن به يك لحظه خشك شد و حكم( قهر الهي) انجام يافت و كشتي بر كوه جودي قرار گرفت و فرمان هلاك ستمكاران در رسيد ( سوره هود آيه 44 ).

در مقابل اين همه عظمت و بزرگي خداوند قادر و حكيم تنها به اين جمله اكتفا مي كنيم كه سبحان الله .

و من الله التوفيق

مرتضي طاهرپور خليل آباد

mortezataherpoor — Sat, 18 Feb 2006 17:26:18 GMT

میزان بارندگی و تبخير ــ منابع آب درون زمین

« و از ابر آبی به اندازه فرو می فرستیم و آنرا در زمین جا می دهیم و ما در بردن آن (یعنی بردن آن اندازه ای که بارانده ایم) توانائیم ـــ و با آن باغهای خرما و انگور برای شما تولید می کنیم، که هم فراورده های زیادی در آن برای شما هست و هم از آن می خورید (مؤمنون 18ــ19)». « آيا نمی بينی خدا آبی را از ابر پائين می آورد و آنرا در آب راهها در درون زمين راه می برد، سپس با آن رويشها با رنگهای گوناگون درمی آورد، سپس پژمرده می شود، پس از آن آنرا زرد شده می بينی، سپس آنرا خرد خرد می گرداند. در اين روند براستی برای ناب انديشمندان يادآوری افزون نهفته است (زمر 21)».

دراين قسمت از مطالب ترجمه شده از سايت سازمان زمين شناسي آمريكا در مورد آب شناسي و آبهاي زير زميني كه توسط اينجانب ترجمه شده است مشاهده مي نمائيد:

1- آبهاي زيرزميني چگونه ايجاد مي شوند ؟

اغلب آبهاي زير زميني از بارش و بارندگي اي كه وارد زمين شده سرچشمه مي گيرند . نقشه فوق نشان دهنده خاكهاي اشباع شده از آب مي باشد ( آبخواني كه بيش از حد داراي آب مي باشد ) كه بر روي سنگ بستر آبخوان قرار گرفته است . در آبخواني كه بيش از حد داراي آب است ، آب فضاي خالي بين دانه ها را پر مي كند . در سنگ بستر آبخوان ها ، آب از شكستگي ها و ديگر فضاهاي خالي سنگ بستر وارد آن مي گردد . همچنين برخي از انواع سنگ بستر مانند سنگ بستر ماسه سنگي ممكن است داراي فضاهاي خالي اضافي ( فضاهاي اينترگرانولار) باشد كه توسط آبهاي زير زميني پر مي گردند . آبهاي زيرزميني از ارتفاعات زياد( يا مناطقي با فشار زياد ) به سمت ارتفاعات كم ( يا مناطقي با فشار كم ) جريان مي يابند اين مسئله براي آبهاي سطحي نيز صادق است . جريان آبهاي زير زميني همانگونه كه در تصوير نشان داده شده است به سمت منطقه اي كه خالي از آب ( آب زير زميني) مي باشد در حركت است .

فشار آب زيرزميني نسبت به ارتفاع نقش مهمتري را در كنترل ميزان آب و مسير جريان آب در بستر محدود شده آبخوان ( يا آرتزين ) ايفا مي كند . آنها آبخوانهايي در مقابل نفوذ عايق و بصورت غيرقابل نفوذ يا بصورت چينه هايي با نفوذ پذيري كم مي باشند .

2- اكتشافات زيرسطحي :

نواحي آبدار پنهاني در هرجايي در زير زمين قرار دارد و اغلب ما بي توجه به وجود آن هستيم . يكي از روش ها جهت شناسايي منابع زيرزميني ، اكتشافات زيرسطحي مي باشد . تصوير زير نشان دهنده آزمايش حفاري كه يكي از انواع اكتشافات زيرسطحي است ، مي باشد . در طي حفاري نمونه هايي از داخل زمين براي مشاهده به سطح زمين آورده مي شود .

پس از مدت زماني كه از آزمايش حفاري سپري شد و اين آزمايش كامل گرديد ساختمان زيرسطحي منطقه شناسايي ميگردد . سپس گمانه هاي ايجاد شده تبديل به چاه مي گردند . آب در اين چاه ها توسط لوله هايي كه تعبيه شده ، انتقال مي يابد . از طريق اين گمانه ها مي توان به عمق آب پي برد درضمن توسط اين گمانه ها نمونه هايي از آب زيرزميني بمنظور تعيين جهت جريان آب زيرزميني و تعيين اجزاء آب و همچنين تعيين آلودگي هاي احتمالي ، برداشت مي گردد .

از روشهاي ديگر نيز بمنظور استخراج منابع پنهاني استفاده مي گردد . اين روشها شامل حفاري ، معدن كاري ، احداث راهروهاي زيرزميني جهت شناسايي و همچنين روشهاي غيرمستقيم مانند روشهاي ژئوفيزيكي مي باشند .

3- ديده باني يا آزمايشات پيوسته آبهاي زيرزميني :

ديده باني آبهاي زيرزميني در محل ها و موقعيت هايي با اهداف متفاوت انجام شده است . اين روش بمنظور سنجش خواص فيزيكي يا شيميايي آبهاي زيرزميني در مدت زمان مشخصي مورد استفاده قرار مي گيرد . ميزان تمركز آلوده كننده ها بطور متناوب مورد بازرسي و ديده باني قرار مي گيرند تا مشخص كند كه آيا اين ميزان افزايش يا كاهش داشته است و يا ميزان اين آلوده كننده ها به همان مقدار ثابت باقي مانده اند .

ديده باني آبهاي زيرزميني همچنين در مجاورت منابع آب و بمنظور تعيين كيفيت و تعيين شاخص هاي كيفيت آب مورد استفاده قرار مي گيرد . برنامه هاي ديده باني آب هاي زيرزميني بطور كلي شامل ديده باني يا مشاهده چاه ها و يا ريز چاه ها مي باشد . شكل زير نشان دهنده آبخواني كم ژرفا و داراي مقدار زيادي آب است كه در حال ديده باني شدن مي باشد در ضمن قسمت هاي مختلف دستگاه ديده باني در شكل نشان داده شده است . چنين چاهي اين امكان را به ما مي دهد تا تغييرات بالا آمدگي و اجزاء تشكيل دهنده آب زيرزميني درآن بررسي گردد .

4- كيفيت آبهاي زيرزميني

موادمحلول و يا معلق در آب تعيين كننده كيفيت آبهاي زيرزميني هستند . در اكثر جريانهاي زيرسطحي مواد نامحلول و معلق در آب تا فاصله زيادي جابجا نشده و اين خود باعث تصفيه طبيعي آب مي شود . معمولا آبهاب زيرزميني به آهستگي حركت نموده و اين حركت وابسته به خصوصيات زيرسطحي مانند شيب هيدروليكي ( شيب سطح ايستابي و يا افت فشار در شرايط آرتزين ) است .

معمولا ميزان جريان آبهاي زيرزميني برحسب فوت يا متر در روز و يا فوت يا متر در سال اندازه گيري مي شود و در صورتي كه جريان آبهاي زيرزميني بسيار آرام باشد ميزان اين جريان بر حسب اينچ يا سانتيمتر در سال اندازه گيري مي شود . آبهاي زيرزميني نسبت به آبهاي سطحي معمولا داراي غلظت بالايي از مواد طبيعي محلول مي باشند . معمولا مواد محلول در آب منعكس كننده تركيب و قدرت حلاليت موادي از قبيل سنگ و خاك و ... هستند كه آب با آنها در تماس بوده است در ضمن در اين بين مدت زماني را كه آب زيرزيرزميني با اين مواد در تماس بوده ات را نبايد از خاطر بود . در اين ميان فعاليت هاي بشر كيفيت آبهاي زيرزميني را مورد تهديد قرار داده است .

تصوير زير مثالي است ازاينكه چگونه يك منبع آلوده كننده مي تواند ميليون ها گالن از آب زيرزميني را در يك آبخوان آلوده كند . در اين تصوير ناحيه صنعتي به عنوان منشا آلودگي معرفي شده است . در تصوير زير آلوده كننده هاي آب زيرزميني مواد شيميايي آلي و فرار ( مانند تري كلروسن يا TCE ) مي باشند كه به عنوان حلال در فرآيندهاي مختلف صنعتي مورد استفاده قرار مي گيرند .

درجه آلودگي نشان دهنده ميزان كلي مواد آلي فرار مي باشد كه توسط خطوط ميزان مشخص شده است . همچنين درجه آلودگي توسط رنگ هاي مختلف در آبخوان مشخص شده است . مناطق رنگي كه به ناحيه صنعتي نزديكتر مي باشند تمركز آلودگي در آنها بيشتر و مناطقي كه ازناحيه صنعتي دورتر هستند داراي غلظت كمتري از آلوده كننده ها مي باشند . چاهها و منابع آبي كه داراي شيب كمي مي باشند بيشتر تحت تاثير آلوده كننده هاي ناحيه صنعتي بوده تا جايي كه ممكن است اين منابع و چاه ها تا پاك سازي كامل تعطيل شوند .

mortezataherpoor — Tue, 14 Feb 2006 20:23:18 GMT

زمـيـن آرام شـده

« آيا آنکه زمين را آرام نمود و درون آن رودها قـرار داد و برای آن کـوههـا قرار داد و ميان دو دريا ديوار قرار داد، آيا خدائی پابپای وی وجود دارد؟ اينها در واقع از طبيعت چيزی نمی دانند».

آرام کرده شدن زمين به اين معنی است که زمين در ابـتـدا آرام نـبـوده است.

در اينجا لازم ديده شد تا قسمتي از مطالب ترجمه شده از سايت سازمان زمين شناسي آمريكا در مورد جدايش قاره ها كه توسط اينجانب ترجمه شده است در اين قسمت آورده شود :

اغلب زمين لرزه ها در طول مناطقي كه پوسته زمين دستخوش تغيير شكل مي شوند ، روي ميدهند .اين تغيير شكل نتيجه نيروهاي پليت تكتونيك و نيروهاي جاذبه مي باشد . تغيير شكلي كه در حالت كلي در نتيجه يك زلزله رخ مي دهد در مناطقي كه شكستگي سنگها باعث ايجاد گسل مي شود ايجاد مي گردد . قبل از اينكه بتوانيم مفهوم زلزله را متوجه شويم ، بايد در ابتدا مفاهيمي در مورد تغيير شكل سنگها و گسل ها بيان كنيم .

سنگهاي كره زمين بطور مداوم تحت تاثير خميدگي ، پيچش و گسيختگي قرار دارند . زماني كه سنگها تحت تاثير خميدگي ، پيچش و گسيختگي قرار مي گيرند اين حالات را تغيير شكل يا استرين ( تغييرات شكل يا اندازه ) مي گويند . نيروهايي كه سبب تغيير شكل ميگردند به استرس ها ( تنش ها ) نسبت داده مي شوند . بمنظور فهم بهتري در مورد تغيير شكل سنگها ابتدا بايد استرس و استرين را شرح دهيم .

(( استرس و استرين ( تنش و واتنش ) ))

استرس نيرويي است كه بر روي يك منطقه اعمال مي شود . يكي از انواع استرس كه هميشه مورد استفاده قرار مي گيرد ، فشار ناميده مي شود . استرس را وقتي يكنواخت گوييم كه نيروها از تمام جهات بصورت مساوي عمل مي كنند . در روي زمين فشار بخاطر وزن سنگهايي كه در بالا قرار گرفته اند يك استرس يكنواخت مي باشد كه از آن بعنوان استرس محدود شده ياد مي شود . اگر استرس در تمام جهات يكسان نباشد در اين صورت به آن استرس محدود شده ( Confining stress )مي گويند . استرس محدود شده به سه صورت زير وجود دارد .

1- استرس كششي : كه سبب كشيدگي سنگ مي شود .

2- استرس فشارشي : كه سبب فشرده شدن سنگ مي شود .

3- استرس برشي : كه سبب لغزش و جابجايي مي شود .

هنگامي كه يك سنگ تحت تاثير افزايش استرس قرار مي گيرد شكل ، اندازه و حجم آن تغيير مي يابد . چنين تغييراتي كه شامل تغيير شكل ، اندازه و حجم ميباشد را استرين يا واتنش مي نامند . هنگامي كه استرسي به سنگ وارد مي شود سنگ سه مرحله متوالي از تغيير شكل را پشت سرمي گذارد .

1-تغيير شكل الاستيك : در اين حالت استرين برگشت پذير است .

2-تغيير شكل پلاستيك : در اين حالت استرين برگشت ناپذير است .

3 -گسيختگي : در اين محدوده استرين برگشت ناپذير است و جسم در اين محدوده مي شكند .

اجسام را مي توان بسته به اينكه چه رفتاري تحت تاثير استرس دارند ، به دو دسته تقسيم كرد :

1- اجسام الاستيك (شكننده) : محدوده كوچك تا بزرگي را در رفتار الاستيكي به خود اختصاص داده اند .اما داراي محدوده كوچكي قبل از محدوده گسيختگي ( در رفتار پلاستيكي ) مي باشند .

2- اجسام پلاستيك ( انعطاف پذير ) : محدوده كوچكي از رفتار الاستيكي را بخود اختصاص داده اند ولي قبل از گسيختگي داراي محدوده پلاستيكي بزرگي مي باشند .

(( گسيختگي سنگهاي شكننده ))

گسل ها : گسل زماني رخ مي دهد كه سنگهاي شكننده ، گيسختگي پيدا كنند و در امتداد گسيختگي نيز جابجايي داشته باشيم . هنگاميكه جابجايي كم باشد اين تغيير مكان به سادگي قابل اندازه گيري مي باشد ولي گاهي اوقات اين جابجايي بسيار زياد بوده و به سختي قابل اندازه گيري مي باشد .

(( انواع گسل )) :

گسلها را مي توان بر اساس جهت جابجايي به چندين نوع تقسيم كرد . در گسلهاي سطحي مفهوم امتداد و شيب را مي توان بيان كرد و همچنين امتداد وشيب را اندازه گيري نمود . يك تقسيم بندي گسل ، گسلها را به دو دسته شيب لغز و امتداد لغز تقسيم مي كند : در گسلهاي شيب لغز ميزان جابجايي در طول شيب گسل اندازه گيري مي شود اما در گسل هاي امتداد لغز جابجايي افقي و به موازات امتداد گسل است .

● گسلهاي شيب لغز : گسلهاي شيب لغز گسلهايي هستند كه جابجايي يا لغزش در آنها در جهت شيب رخ مي دهد . توجه داشته باشيد كه در نگاهي به جابجايي يك گسل نمي توان متوجه شد كه در حقيقت كدام سمت گسل يا اينكه هر دو سمت گسل حركت كرده است و تنها چيزي كه مي توان تشخيص داد جهت حركت است . براي سطوح گسل شيب دار ، بلوك بالايي گسل را فراديواره و بلوك پاييني گسل را فروديواره تعريف مي كنيم . ( مترجم : انواع گسلهاي شيب لغز بصورت زير بيان مي شوند : )

● گسلهاي نرمال : اين نوع گسل ها در نتيجه استرس كششي افقي در سنگهاي شكننده ايجاد مي گردند و در اين نوع گسل ها بلوك فرا ديواره نسبت به بلوك فروديواره به سمت پايين حركت كرده است .

در تصوير زير گسل امتداد لغز را مشاهده مي نمائيد :

○ گسل هاي معكوس : گسل هايي مي باشند كه در نتيجه استرس هاي فشارشي افقي در سنگهاي شكننده فراديواره نسبت به فروديواره بسمت بالا حركت كرده است .

گسل تراستي : يكي از انواع بخصوص گسل معكوس مي باشد كه شيب اين گسل كمتر از 15 درجه است . گسلهاي تراستي مي توانند جابجايي قابل توجهي داشته باشند و اين جابجايي مي تواند به ميزان هزاران كيلومتر اندازه گيري شود . اين نوع گسل درچينه هاي قديمي كه بر روي چينه هاي جديد قرار گرفته اند رخ مي دهد .

● گسل هاي امتداد لغز : گسل هايي مي باشند كه حركت گسل در طول جهتي افقي انجام مي گيرد . چنين گسلهايي نتيجه عمل استرس هاي برشي در پوسته مي باشند .گسل هاي امتداد لغز ، به دو نوع مختلف تقسيم مي شوند كه اساس اين تقسيم بندي جهت جابجايي است . براي شخص مشاهده كننده كه بر روي يكي از سطوح گسل ايستاده است اگر بلوگ روبرو بسمت چپ حركت كند مي گوييم گسل چپگرد امتداد لغز مي باشد و اگر بلوك بسمت راست حركت كند مي گوييم گسل راستگرد امتداد لغزمي باشد . گسل معروف سان آندرياس در كاليفرنيا مثالي از يك گسل راستگرد انتداد لغز مي باشد . جابجايي كه روي گسل سان آندرياس اندازه گيري شده بيش از 600 كيلومتر مي باشد .

گسلهاي تغيير شكل يافته : كه گروه مهمي از گسل هاي امتداد لغز مي باشند . اين گسل ها در طول مرزهاي صفحاتي ايجاد مي گردند كه دو صفحه نسبت به هم بطور افقي لغزش پيدا كرده اند . اغلب انواع رايج گسلهاي تغيير شكل يافته ، جايي كه برآمدگي هاي اقيانوسي خميدگي پيدا مي كنند ايجاد مي گردند . توجه داشته باشيد كه گسل تغيير شگل يافته تنها بين دو قسمت برآمدگي ( پشته اقيانوسي ) ايجاد مي گردد . در خارج از منطقه ذكر شده هيچگونه حركتي انجام نمي شود . اين نواحي را مناطق گسيختگي گويند . گسل سان آندرياس در كاليفرنيا علاوه بر اينكه گسلي امتداد لغز مي باشد ، گسل تغيير شكل يافته اي نيز مي باشد .

و اما نكته اصلي اين است كه زلزله چگونه ايجاد مي گردد

(( زمين لرزه ها ))

زمين لرزه ها زماني كه انرژي ذخيره شده در سنگهاي داراي استرين الاستيك ، ناگهان آزاد مي شود رخ مي دهند . اين انرژي آزاد شده ، سبب مي شود كه سطح زمين نزديك به منبع زلزله تكانهاي زيادي خورده و انرژي الاستيكي ناشي از امواج به سطح زمين برسند، اينگونه امواجي را كه از داخل زمين عبور كرده و به سطح مي رسند را امواج لرزه اي مي نامند . زلزله ها ممكن است در اثر صداي انفجار ناشي از بمب ، فوران هاي آتشفشاني و لغزش ناگهاني گسل ها ايجاد گردند . زمين لرزه ها قطعاٌ يكي از خطرات زمين شناسي براي كساني كه در مناطق مستعد زلزله زندگي مي كنند ، مي باشند . امواج لرزه اي كه توسط زمين لرزه ها ايجاد مي گردند ، براي مطالعه داخل زمين بسيار مناسب مي باشند .

(( منشاْ زمين لرزه ها ))

اغلب زمين لرزه هاي طبيعي در اثر لغزش ناگهاني در طول منطقه اي گسلي ايجاد مي گردند . تئوري الاستيك بيان مي كند كه در اثر حركت و لغزش گسل انرژي آزاد گرديده و زمين لرزه اتفاق مي افتد . اين تئوري در اثر اندازه گيري هايي كه درچندين نقطه از گسل انجام شده بود بيان گرديد . قبل از وقوع يك زمين لرزه اين نكته مد نظر قرار گرفت كه سنگهاي مجاور يك گسل در حال خميده شدن مي باشند . اين خمش ها پس از وقوع زمين لرزه ايجاد گرديدند و تصور مي شود انرژي ذخيره شده در سنگهاي خمش يافته ناگهان آزاد گرديده و باعث ايجاد زمين لرزه مي گردد .

(( لرزه شناسي ، مطالعه زمين لرزه ها )) :

هنگامي كه يك زمين لرزه اتفاق مي افتد ، انرژي الاستيك آزاد شده ارتعاشاتي را ايجاد مي كند كه از سرتاسر زمين عبور مي كنند . اين ارتعاشات امواج لرزه اي نام دارند . لرزه شناسي به مطالعه عمل امواج لرزه اي در زمين مي پردازد .

● Seismograms : منحني هايي مي باشند كه توسط دستگاه لرزه نگار ثبت ميگردند . امواج لرزه اي بصورت ارتعاشاتي سرتاسر زمين را طي مي كنند . سيسمومتر Seismometer وسيله اي است كه براي ثبت اين ارتعاشات استفاده مي شود و در واقع سيسموگرام اين ارتعاشات را بر روي گراف رسم مي كند . سيسمومتر بايد با ارتعاشات حركت كند تا بتواند اين ارتعاشات را رسم نمايد .

اين وسيله توسط ابزاري مجزا جهت ثبت ارتعاشات (مانند يك مداد ) كامل شده است .اساس ثبت ارتعاشات لرزه اي به اين صورت است كه مداد به جسم بزرگي كه توسط يك سيم معلق نگاه داشته شده است ضميمه شده و جسم سنگين كمتر از برگه اي كه روي آن قرار دارد و به زمين متصل شده است ، حركت مي كند .

● مركز يا منبع زمين لرزه كانون ناميده مي شود كه محلي در داخل زمين است و اين محلي است كه امواج لرزه اي ناشي ازآزادي ناگهاني انرژي الاستيك ذخيره شده ، ايجاد مي گردند . مركز سطحي زمين لرزه ( E picenter ) نقطه اي در سطح زمين مي باشد كه دقيقاٌ در بالاي كانون زلزله قرار گرفته است . گاهي اوقات رسانه ها اين دو مفهوم را اشتباه مي كنند .

امواج لرزه اي كه از كانون زلزله خارج مي شوند مي توانند به چندين جهت ( راه ) مختلف بروند ، بنابراين چندين نوع مختلف از امواج لرزه اي ايجاد مي گردند .

○ امواج پيكري : اين امواج از كانون زلزله خارج شده و در تمامي جهات در سرتاسر زمين منتشر مي شوند . دو نوع موج پيكري وجود دارد : 1- امواج P و 2- امواج S

● امواج P : اين امواج ، امواج اوليه مي باشند . اين امواج داراي سرعتي مي باشند كه بستگي به خصوصيات الاستيكي سنگي دارد كه در آن منتشر مي شوند . سرعت اين گونه امواج از طريق فورمول زير محاسبه مي شود :

● VP سرعت موج P ، K تراكم ناپذيري ماده و µ سختي ماده و ρ چگالي ماده مي باشد .

امواج P همانند امواج صوتي مي باشند ، اين امواج از مواد فشرده عبور نموده و گسترده مي شوند . بنابراين سرعت امواج P به فشرده يا غير فشرده بودن اجسام و سختي اجسام و همچنين به چگالي اجسام بستگي دارد . امواج P در بين ديگر امواج بالاترين سرعت را دار مي باشد و لذا قبل از ديگر امواج به سيسموگراف مي رسد .

● امواج S : اين امواج را امواج ثانويه يا امواج برشي مي نامند .

○ امواج سطحي : تفاوت امواج سطحي با امواج پيكري در اين است كه اين امواج در سرتاسر زمين منتشر نمي شوند ، اما در عوض در مسيرهايي نزديك به سطح زمين منتشر مي گردند . امواج سطحي رفتاري همانند امواج S دارند از اين جهت كه همانند امواج S به بالا و پايين و چپ و راست حركت مي كنند ولي از جهت سرعت ، سرعتشان نسبت به امواج S كمتر بوده و از پيكر زمين عبور نمي كنند . امواج سطحي اغلب باعث ايجاد حركات شديد زمين در طي زلزله مي شوند .

ثبت يك زمين لرزه توسط سيسمومتر انجام مي شود و بصورت برگه اي كه نشان دهنده ارتعاشات مي باشد ارائه مي گردد . در سيسموگراف زمان بصورت مداوم ثبت مي گردد بنابراين مي توان تشخيص داد كه اولين موج P چه موقع و اولين موج S چه هنگام به دستگاه رسيده اند . ( به اين نكته دوباره توجه نماييد كه به علت اينكه سرعت امواج P نسبت به امواج S بيشتر است لذا اين امواج اولين امواجي مي باشند كه توسط دستگاه ثبت مي شوند . )

● مكان مركز سطحي زمين لرزه ها :

بمنظور پيدا كردن مركز سطحي زلزله نياز به گراف هاي ثبت شده توسط سيسموگراف از حداقل سه ايستگاه با فاصله هاي متفاوت نسبت به مركز سطحي زلزله مي باشد . به علاوه نياز به اطلاعاتي در مورد اينكه امواج P و امواج S هر كدام چه مدت طول كشيده تا به ايستگاه (سيسموگراف) رسيده اند و توسط دستگاه ثبت شده اند ، مي باشد . چنين اطلاعاتي در طي 80 سال جمع آوري شده و از اين طريق منحني و نمودار مدت زمان انتشار امواج رسم گرديده است .

در هر ايستگاه ورود امواج S , P ثبت مي گردند ( تفاوت زماني بين زمان ورود دو موج ) . توجه داشته باشيد كه منحني مدت زمان انتشار امواج S , P با افزايش فاصله از مركز سطحي زلزله ، افزايش مي يابد .

بنابراين ورود امواج P , S بيانگر فاصله مركز سطحي زلزله از ايستگاه سيسموگراف ( جايي كه زلزله ثبت شده است ) مي باشد . بنابراين در هر ايستگاه مي توان دايره اي روي يك نقشه كه شعاعي متناسب با فاصله از مركز سطحي زلزله دارد ، رسم نمود . سه دايره از چنين دوايري يكديگر را در نقطه اي كه مركز سطحي زلزله مي باشد ، قطع مي كنند .

● بزرگي زمين لرزه ها :

هنگامي كه زمين لرزه اي مخرب در جهان بوقوع مي پيوندد ، مطبوعات به سرعت مي خواهند بدانند كه كجا اين زمين لرزه اتفاق افتاده است و بزرگي آن چه مقدار است ( در ايالت كاليفرنيا معمولا‍ٌ اين سوال پرسيده مي شود كه آيا اين زمين لرزه بزرگ بوده است يا خير ؟ ) . اندازه زمين لرزه با مقياسي كه بزرگي ريشتر ناميده مي شود بيان مي گردد . همانطور كه بيان شد بزرگي ريشتر مقياسي است در مورد بزرگي يك زمين لرزه كه اين مقياس اولين بار توسط لرزه شناسي به نام چارلز ريشتر بيان گرديد .بزرگي ريشتر شامل اندازه گيري دامنه بزرگترين موج ثبت شده در فاصله مشخصي از زمين لرزه مي باشد . بنابراين مي توان گفت با افزايش هر درجه بزرگي ريشتر ، دامنه موج 10 برابر مي گردد در مقابل بيان اينكه با افزايش هر درجه بزرگي ريشتر اندازه زمين لرزه 10 برابر مي شود نادرست مي باشد( درصورتي كه همين بيان نادرست امروزه در مطبوعات بيان مي شود ) .

○ اندازه گيري بهتر يك زمين لرزه ، اندازه گيري حدود انرژي آزاد شده توسط آن زمين لرزه مي باشد . البته اين اندازه گيري از لحاظ تشخيص بسيار مشكل مي باشد .